Wat is Trauma? 

 

Trauma gaat gepaard met intense gebeurtenissen in het leven. Dit kan een (natuur)ramp zijn, een ongeluk, iets dat je wordt aangedaan door iemand anders of het kan verband houden met de áfwezigheid van iets of iemand. Zeker wanneer dit op jonge leeftijd speelt – waaronder hechtingsproblematiek of ontwikkeltrauma – kan dit je blik op de realiteit of op de wereld gaan bepalen. Ik heb een mooie uitwerking gevonden van Schets Helder die de gelaagdheid van trauma weergeeft (zelf aangepast / aangevuld). Vast niet compleet, maar wel een mooie aanzet om de (door)werking te kunnen laten zien. 

 

 

 

Neurobiologische en psychologische opbouw van trauma; een gelaagde respons: 

 

0. Acute stressreactie & neuroceptie
Trauma begint vaak al vóór je hersenen het doorhebben: je autonome zenuwstelsel detecteert onbewust gevaar en schakelt razendsnel over op sociale betrokkenheid, vechten, vluchten of bevriezen. Als deze overlevingsmechanismen niet toepasbaar blijken (vechten heeft geen zin, vluchten gaat niet en bevriezen werpt geen vruchten af) dan kan dissociatie de enige uitweg zijn: je lijf is er wel, je geest soms even niet.

 

1. Amygdala versus ratio
Het trauma wordt opgeslagen in het lichaam en kan opnieuw geactiveerd worden bij triggers. Een trigger maakt dat er een gevoel van onveiligheid ontstaat, dit gaat direct naar de amygdala. Zodra de amygdala alarm slaat, worden overlevingsmechanismen versterkt of geactiveerd en valt je prefrontale cortex (denken, plannen) en hippocampus (tijd, context) tijdelijk uit. Daardoor verdwijnt je besef van tijd en kun je moeilijker rationeel verwerken wat er gebeurde.

 

2. Vroege betekenisgeving & beperkende overtuigingen

Bij kinderen (en soms volwassenen) ontstaan in die shockfase al impliciete schema’s als “Ik ben niet veilig” of “Het is mijn schuld”. Zulke diepgewortelde overtuigingen kleuren in de loop van de tijd je zelfbeeld en je kijk op de wereld.

 

3. Secundaire copingstrategieën
Na die eerste fase ontwikkel je allerlei overlevingsmechanismen: pleasen (fawn), vermijden, dissociëren, perfectionisme, soms zelfs verslaving of zelfverwonding.

 

4. Langetermijngevolgen

Wat eerst helpt om in leven te blijven, kan op de lange termijn juist vastlopen en leiden tot complex trauma of CPTSS. Ook heeft trauma invloed op het realiteitsbeeld: vaak vervormt dit omdat ieder zijn eigen ervaringen vaak als realiteit en dus als ‘normaal’ beschouwt. 

 

Trauma ontstaat dus in lagen: van lichaam (shock) naar brein (amygdala-hijacking) naar overtuigingen tot copinggedrag. Om weer veerkracht te ontwikkelen is het van cruciaal belang de verbinding met het interoceptief vermogen (het vermogen om je interne wereld waar te nemen) te herstellen. 

 

Trauma Center Trauma Sensitive Yoga (TCTSY)

Trauma Sensitive Yoga of voluit Trauma Center Trauma Sensitive Yoga (TCTSY) probeert specifiek dit interoceptief vermogen te herstellen. Het is een lichaamsgerichte benadering voor mensen die trauma hebben meegemaakt en is ontwikkeld in samenwerking met het Trauma Center in Boston (onder leiding van Bessel van der Kolk en David Emerson) en gebaseerd op de nieuwste inzichten uit de neurobiologie, psychologie en yogatraditie.